Η ηλικία των Πυροσβεστών.

Νέες επιστημονικές μελέτες που θίγουν το κρίσιμο θέμα.

Ιωάννης Σταμούλης

ε.α. Αντιστράτηγος-Υπαρχηγός Π.Σ

 Το ζήτημα του ηλικιακού ορίου,  παραμονής στη μάχιμη πυροσβεστική  υπηρεσία, αποτελεί ένα διαχρονικό θέμα, που συνήθως συγκρούονται από τη μια οι σκληρές και επικίνδυνες και ανθυγιεινές συνθήκες του επαγγέλματος και από την άλλη οι ψυχρές λογιστικές όψεις του ασφαλιστικού και συνταξιοδοτικού συστήματος.

Να σημειώσουμε ότι πρόσφατα, η Ιρλανδία, με τη νομοθετική ρύθμιση « Courts, Civil Law, Criminal Law and Superannuation (Miscellaneous Provisions) Act 2024», αύξησε το όριο συνταξιοδότησης από τα 60 στα 62, βασιζόμενοι στη έλλειψη προσωπικού, στις δυσκολίες  προσλήψεων, στην  ανάγκη αξιοποίησης της εμπειρίας παλαιότερων στελεχών, και λόγω της γενικότερης αύξησης του εργασιακού βίου στην Ευρώπη…

Η ιρλανδική κυβέρνηση παρουσίασε την αλλαγή ως μέτρο  εργασιακής «ευελιξίας», καθώς το μέτρο δεν έχει υποχρεωτικότητα.   Οι Ιρλανδοί Πυροσβέστες μπορούν να παραμένουν μέχρι τα 62, εφόσον το αιτηθούν και  μόνο εφόσον κρίνονται ιατρικά κατάλληλοι μέσω ειδικών ιατρικών αξιολογήσεων. Τα σωματεία τους είδαν το μέτρο με προβληματισμό εκφράζοντάς την ανησυχία τους, ότι αυτή η αύξηση παραμονής, θα αυξήσει τους τραυματισμούς, τα καρδιολογικά περιστατικά, και την επικινδυνότητα στις πυροσβεστικές επιχειρήσεις.

Ψυχική Υγεία των αφυπηρετήσαντων Πυροσβεστών

Του ε.α  Αντιστράτηγου Π.Σ Γιάννη  Σταμούλη

Η πολυετής  επαγγελματική δραστηριότητα των πυροσβεστικών στελεχών  συνδέεται αναπόφευκτα, με υψηλή έκθεση  τους σε τραυματικά γεγονότα, με το ανάλογο  ψυχολογικό φόρτο.

Αναζητώντας έρευνες στη διεθνή  βιβλιογραφία, υπάρχουν αρκετές  που εξετάζουν τις ψυχικές επιπτώσεις αυτής της έκθεσης στους εν ενεργεία πυροσβέστες, και κάποιες, ελάχιστες,  που να ερευνούν το φαινόμενο στους Πυροσβέστες μετά την συνταξιοδότησή τους.

Το πυροσβεστικό επάγγελμα, εν γένει, συγκροτεί μια επαγγελματική ομάδα με αυξημένη έκθεση σε ακραία, απρόβλεπτα και συχνά θανατηφόρα συμβάντα. Η βιβλιογραφία επιβεβαιώνει ότι η χρόνια έκθεση σε τραυματικά γεγονότα συνδέεται με υψηλά ποσοστά άγχους, κατάθλιψης και Διαταραχή Μετατραυματικού  Στρες (PTSD) (Stanley et al., 2017).

Είναι προφανές ότι όποιες δυσάρεστες συνέπειες  αυτές της εργασιακής εμπειρίας συνεχίζουν να «συντροφεύουν» τον Πυροσβέστη  ακόμη και μετά τη συνταξιοδότηση.

Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε περιστατικά υψηλής απειλής έχει τεκμηριωθεί ως ισχυρός παράγοντας κινδύνου για PTSD. Διεθνώς, μελέτες έχουν δείξει ότι οι συνταξιούχοι πυροσβέστες παρουσιάζουν αυξημένα ποσοστά PTSD σε σχέση με τους εν ενεργεία συναδέλφους τους. Σε αυστραλιανή έρευνα, το ποσοστό πιθανής PTSD στους συνταξιούχους ανήλθε στο 18%, έναντι 8% στους ενεργούς πυροσβέστες (Bryant et al., 2020).

Ο Πυροσβέστης..,μετά τη συντσξιοδότηση

«Μας μαθαίνουν πώς να μπαίνουμε στη φωτιά, αλλά όχι πώς να βγαίνουμε από την υπηρεσία.»

Του ε.α. Αντιστράτηγου Π.Σ. Γιάννη Σταμούλη

Το πυροσβεστικό επάγγελμα είναι δύσκολο και παράλληλα συναρπαστικό. Ο Πυροσβέστης από τη πρώτη μέρα της ανάληψης υπηρεσίας, δεν ξεκινά απλά μια απασχόληση, μπαίνει σε μια οικογένεια, σε μια καινούργια παράλληλη ζωή, ή οποία θα κρατήσει, θεού βοηθούντος και ασφαλιστικού επιτρέποντος, τρείς έως και τέσσερις και κάτι δεκαετίες. Όταν όμως έρχεται η ώρα της αποχώρησης, ο πυροσβεστικός υπάλληλος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια από τις πιο δύσκολες μεταβάσεις της ζωής τους: τη συνταξιοδότηση.

Από τη μια περατώνει έναν βαρύ εργασιακό κύκλο, απίστευτης έντασης, κινδύνου, διοικητικών και πολλές φορές δικαστικών επιπλοκών, απαλλάσσεται από ένα διαρκές στρες, και μια κόπωση που πολλές φορές τον φθάνει στην εξουθένωση.

Από την άλλη, μέσα σε λίγες ώρες από την κατάσταση της απόλυτης έντασης περνά στην απόλυτη «νηνεμία». Από τη μια στιγμή στην άλλη, περνά από το απόλυτο της δράσης στο απόλυτο της ησυχίας της αφυπηρέτησης.

Και ενώ η μετάβαση στον απομαχικό βίο σηματοδοτεί την παύση της σωματικής καταπόνησης, ψυχολογικής πίεσης, παράλληλα σηματοδοτεί και την απώλεια ταυτότητας και ρόλου.

Για το θέμα, μελέτες στην πατρίδα μας, δεν υπάρχουν, οπότε χρησιδανειζόματε από το εξωτερικό. Τα στοιχεία τα παίρνουμε από μια μελέτη του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας, μια έρευνα της Ψυχολογικής Εταιρείας του Μέριλαντ των ΗΠΑ, καθώς και μια έρευνα του εκπαιδευτικού οργανισμού των δημόσιων συνταξιοδοτικών ταμείων του Ιλινόις των ΗΠΑ.